Somatic Experiencing (SE) ®


Co to jest Somatic Experiencing® (SE)?

Somatic Experiencing to metoda terapii zorientowana na ciało, służąca zrozumieniu, zapobieganiu i przezwyciężaniu traumy i jej skutków. SE jest efektem ponad 40 lat studiów dr. Petera Levine`a nad neuropsychologią i zmierza do uwolnienia w pacjentach energii życiowej, związanej w zaburzeniach posttraumatycznych, tzn. będących reakcją na wydarzenia obciążające psychicznie lub fizycznie.

Koncepcja i metody SE znacznie poszerzają i wzbogacają praktyczny warsztat psychologa. W terapii i doradztwie można je bezpośrednio zintegrować z już stosowanymi koncepcjami psychologicznymi.

Czym jest trauma?

W medycynie i psychologii trauma (gr. „rana”) rozumiana jest jako duchowe zranienie, spowodowane wydarzeniem szczególnie dramatycznym i drastycznym, przekraczającym zdolności samoregulacyjne organizmu, połączone z intensywnym przeżyciem strachu, przerażenia lub utraty kontroli, wywołującym reaktywne zaburzenia psychiczne i fizjologiczne.

Wydarzeniami, które mogą przekraczać lub paraliżować ludzkie zdolności do samoregulacji, są wypadki drogowe, obrażenia cielesne, operacje, ciężkie choroby, utrata bliskiej osoby, znaczna strata materialna, ale też katastrofy naturalne, przeżycia wojenne, przemoc fizyczna, gwałt i molestowanie, akty agresji lub zaniedbanie emocjonalne. W szerszym rozumieniu mianem traumy określa się także wydarzenie traumatyzujące.

Jak powstaje trauma?

W rozumieniu SE trauma powstaje wtedy, kiedy przekroczona zostaje zdolność organizmu do regulowania stanów pobudzenia. Kiedy dostrzegamy zagrożenie, system nerwowy (ciało) instynktownie uruchamia znaczną energię przetrwania, służącą albo zwalczeniu zagrożenia, albo ucieczce. Jeśli któraś z tych reakcji okaże się skuteczna, uruchomiona energia zostaje zużyta i organizm powraca do naturalnej równowagi. Jeśli jednak zagrożenie jest zupełnie nieoczekiwane, zbyt gwałtowne lub rozwija się zbyt szybko, organizm nie jest w stanie skorzystać z impulsu walki lub ucieczki. Zmobilizowana energia nie zostaje zużyta i pozostaje związana w systemie nerwowym. Przejawia się to w rozległej fiksacji i prowadzi (w tym momencie) do zasadniczej utraty właściwej systemowi nerwowemu rytmicznej zdolności do samodzielnej regulacji stanów pobudzenia. System nerwowy traci swą nieograniczoną elastyczność, zastyga i sztywnieje; zakłóceniu ulega zdolność do życia „tu i teraz” i do głębokiego, wytrwałego i płynnego uczestnictwa w życiu.

Jakie są następstwa traumy (zaburzenia posttraumatyczne)?

Po wydarzeniu traumatyzującym zmobilizowana i nierozładowana energia przetrwania usuwana jest niecałkowicie albo powoli i z opóźnieniem, co prowadzi do tego, że organizm reaguje tak, jakby zagrożenie istniało nadal. Aktualne reakcje ciała, myśli, uczucia i sposoby zachowania są wówczas całkowicie nieświadomie nadal sprzężone z minionymi doświadczeniami budzącymi przestrach. Powstają – niekiedy dopiero z opóźnieniem – niezrozumiałe i również budzące lęk symptomy psychiczne i fizyczne, np. nadpobudliwość, nadaktywność, wybuchy złości, lęki, ataki paniki, depresja, wyczerpanie, bezsenność, migrena, niezdolność do tworzenia więzi, chroniczne bóle, fibromialgia, problemy z systemem immunologicznym lub hormonalnym.

Jak SE traktuje/leczy zaburzenia posttraumatyczne?

Leczenie traumy i jej skutków polega w SE na zrozumieniu, że chodzi tu o kompleksową psychofizyczną reakcję organizmu. W odróżnieniu od innych szkół terapii, które zajmują się traumą poprzez przepracowanie kognitywne i wyładowanie emocjonalne, SE koncentruje się nie tyle na samym przeżyciu traumatyzującym, co przede wszystkim na uzdrowieniu niepełnej reakcji ciała na to wydarzenie.

Na poziomie metodycznym rozwiązanie traumy dokonuje się poprzez fizyczne i duchowe podjęcie na nowo reakcji na sytuację traumatyzującą. Decydujące jest przy tym nie samo wydarzenie, ale to, że mechanizmy regulacyjne systemu nerwowego nie zdołały uporać się z przeżytym zagrożeniem. SE pracuje zgodnie z zasadą „od dołu do góry“ i zmierza drogą uważnej i zorientowanej na zasoby procedury do stopniowego uwalniania energii przetrwania, nagromadzonej przede wszystkim w autonomicznym systemie nerwowym, co przemienia zagrażające doświadczenie sytuacji traumatyzującej i prowadzi do uregulowania psychicznych i somatycznych następstw traumy.

W tym celu w pracy z klientem najpierw rozwija się i stabilizuje zasoby, których w tamtym czasie nie miał do dyspozycji dla przezwyciężenia sytuacji traumatycznej. Poprzez ostrożną oscylację między aktualnie istniejącymi zasobami a przeciążającym system nerwowy doświadczeniem krok po kroku usuwa się zatrzymaną energię przetrwania. Dzięki temu Rozważnemu i ostrożnemu „dialogowi“ unika się ewentualnej retraumatyzacji i uzupełnia się naturalne, biologiczne reakcje walki lub ucieczki, które stężały w sytuacji traumatycznej, a autonomiczny system nerwowy powraca do swej pierwotnej zdolności regulacyjnej.

Metody stosowane przy podjęciu na nowo doświadczenia traumatyzującego obejmują przede wszystkim „uziemienie” (w sensie utrzymania kontaktu z rzeczywistością), „centrowanie” (w sensie porządkowania wokół punktów centralnych), tworzenie zasobów, nasycanie, oscylację, rozładowanie, odczuwanie i śledzenie pełnego obrazu odczuwania wewnętrznego (odczucia cielesne, afekty i uczucia, zachowania, myśli i wrażenia zmysłowe), likwidację dynamiki sprzężenia i stosowanie języka sensorycznego i zapraszającego.

Literatura:

  • "Uleczyć traumę"; Peter A. Levine; Wydawnictwo Czarna Owca 2015
  • "Obudźcie tygrysa. Leczenie traumy."; Peter A. Levine, Ann Frederick; Czarna Owca, Warszawa 2012

Więcej informacji znajdziecie Państwo na stronie: terapiatraumy.pl

 
Pracownia   |   Strona główna   |   Zespół   |   Galeria   |   Rekomendacje   |   Opinie   |   Kontakt